Kunstwerk Speelwagen onthuld
1 september 2015
Rona en Jayden, de jongste en de oudste leerling van basisschool De Speelwagen in Wognum, onthulden dinsdagmiddag 1 september het herplaatste kunstwerk van een speelwagen op hun schoolplein. Net als op een echte speelwagen kwamen ze aanrijden op de ruim honderd jaar oude wagen van koetsier Simon Commandeur. Alle leerlingen zongen een passend lied met als refrein: net als vroeger bij ’t oude schooltje staat hij er nu weer, het is nog mooier en nog beter dan de vorige keer!

Na de sloop van de school in 2012 werd het kunstwerk gered door de Bouwhistorische Commissie van de Cromme Leeck. Het stond drie jaar opgeslagen en werd in de afgelopen zomervakantie herplaatst bij het nieuwe gebouw van de school bij de Bloesem. De leden van de commissie metselden om de plastiek en de oude muurdelen een keurige nieuwe muur, die stevig verankerd staat op het plein. Naast het kunstwerk bevindt zich een bordje met informatie over de geschiedenis ervan.
Met een groot applaus bedankten de kinderen en hun ouders de mannen die zorgden voor het behoud van het beeld van de speelwagen.
Toespraakje onthulling plastiek De Speelwagen
1 september 2015

Goedemiddag allemaal,

Mijn naam is Ina Broekhuizen en ik ben voorzitter van de historische stichting De Cromme Leeck. Wij houden ons bezig met de geschiedenis van Wognum, Nibbixwoud en Zwaagdijk-West. We onderzoeken hoe het daar vroeger toeging en we schrijven daarover. Ook hebben we een museum, het Huis van Oud, waar je kunt zien hoe de mensen vroeger woonden.
Wie is daar wel eens geweest?

We hebben ook een Bouwhistorische commissie.
De mannen van deze commissie hebben belangstelling voor oude gebouwen die gesloopt zullen worden.
Die gebouwen gaan ze opmeten en fotograferen. Ze schrijven precies op hoe dat gebouw eruit ziet en hoe het gebouwd is.
Dat wordt allemaal vastgelegd in een boek en op onze website.
Zo hebben ze ook het oude gebouw van De Speelwagen aan de Boogerd vastgelegd. Als je nog eens wilt zien hoe dat eruit zag, kijk dan op onze website.

In dat gebouw zat op de muur een afbeelding van een speelwagen. Want zo heet de school immers.
Wat is nu een speelwagen?
Het is een rijke en ouderwetse boerenwagen die wel meer dan honderd jaar oud is. Die wagen wordt getrokken door een paarden. Er zit een koetsier op en achter hem kunnen wel zes of acht mensen zitten.
Bijzonder aan een speelwagen is dat helemaal achterop de wagen een hoog houten schot is. Dat steekt een heel eind omhoog.
Op dat schot staat een rijmpje geschilderd versierd met mooie slingers.
Dat rijmpje is op alle speelwagens verschillend.
Ik zal er één voor jullie oplezen. Het is natuurlijk een beetje ouderwetse taal. Dus luister goed.

Al die mij ziet
En niet mag lijden
Die keert zich om
En laat mij rijden
Al is de weg
Ook recht of krom
Ik rij maar voort
En zie niet om.


Ik zal jullie nog één verhaal vertellen over een speelwagen.
Vroeger gingen de kinderen ook op schoolreis. Eén dag in het jaar was het feest.
Dan kwamen ’s morgens vroeg alle boeren die een grote wagen hadden naar de school toe rijden. Die wagens waren versierd met bogen met daaraan witte papieren roosjes en vlaggetjes.
De kinderen mochten op de wagens zitten.
En zo ging een lange stoet op weg naar een mooie speeltuin. Of soms nog verder weg naar de duinen.
Daar ging iedereen spelen en aan het eind van de dag kwamen ze weer terug.
Zo’n speelwagen met kinderen die een dagje uit gaan, staat ook op het beeld dat net onthuld is.

Toen het oude gebouw van jullie school gesloopt werd, zou ook dit beeld in stukken gehakt worden.
Dat nooit! Dachten de mannen van onze commissie.
We gaan de speelwagen redden!
En heel precies hakten ze het beeld uit de muur. Ze namen ook een stuk van die muur mee. Heel, heel voorzichtig werd het beeld op een grote shovel gezet en naar een gebouw van de gemeente gereden.
Daar heeft het drie jaar gestaan.
Eerst moest er besloten worden: waar gaat het beeld naartoe?
Natuurlijk het liefst naar een plek vlakbij de school.
En dat is gelukt! Hier staat hij nu!
In de vakantie hebben de mannen het beeld heel voorzichtig hiernaartoe gereden en er een nieuwe muur omheen gemetseld.

En vandaag op 1 september 2015 is het beeld onthuld. Er staat ook een klein bordje bij waarop staat hoe het allemaal gegaan is met deze speelwagen.

En weet je wat nu leuk is?
Precies op dezelfde datum, dus ook op 1 september, maar dan veertig jaar geleden, in 1975, gingen de kinderen voor het eerst naar de nieuwe school aan de Boogerd.
In november 1975 werd die school officieel geopend. De kinderen hadden feest. Er was een echte speelwagen geregeld, een echte koets dus met een paard. In een lange stoet wachtten de kinderen die speelwagen op. Ze maakten een haag met versierde bogen en vlaggetjes. Net als vroeger dus.
Het oudste en het jongste kind hielpen mee met de onthulling van het kunstwerk en de nieuwe naam van de school. En alle kinderen zongen een lied:
Onze school in Wognum is er één die er mag zijn, samen maken wij hem groot en niemand krijgt hem klein.

Het schoolgebouw is gesloopt, maar het kunstwerk heeft alles overleefd. Het is mooi, maar ook oersterk gemaakt. Er is wel eens wat afgeraakt , maar altijd werd dat weer hersteld. De kinderen hebben er aan gehangen en op geklommen, er zijn ballen tegen aan gegooid en het werd soms gebruikt om op het dak te komen als daar een bal op lag. Klassenfoto’s werden heel vaak voor het kunstwerk genomen.

Waarom is in 1975 gekozen voor de naam Speelwagen? Ik zei al: het was een wagen die door de rijkere boeren werd gebruikt voor ritje en bij feestelijke gebeurtenissen.
In de wijk waar de school De Speelwagen vroeger stond, hebben de straten allemaal namen die te maken hebben met de boerderij: Vierkant, Bon, Jaagband, Hanebalk, Ringbalk, Schouw en ga zo maar door.
De Speelwagen heeft ook te maken met de boerderij van vroeger en de naam past goed bij een school waar kinderen leren, spelen en feest vieren.
Zoals vandaag ook gebeurt!

De wagen die hier nu achter jullie staat is geen speelwagen, die zijn heel zeldzaam. Maar deze wagen is wel honderd jaar oud.
De koetsier is meneer Simon Commandeur. Hij heeft ook een hoge hoed op en een zweep, net als op het beeld.

Tot slot wil ik graag de mensen bedanken die ervoor gezorgd hebben dat dit beeld bewaard gebleven is en hier is herplaatst.
Willen Joop Koning, Nico Groot, Henk Sloetjes, Koog Ligthart, Hans Bleeker, Piet Bleeker, Anne Boersma en Nel Rood naar voren komen?

Jullie moeten verheugde mensen zijn vandaag.
Het plastiek van de Speelwagen staat op z’n plaats.
Stevig verankerd bij de school met dezelfde naam.
Ik dank het personeel van de Speelwagen voor de plezierige medewerking.
Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad voordat dit kunstwerk op z’n plek stond, er is veel gepraat en hard door jullie gewerkt.
Dankzij jullie inzet en doorzettingsvermogen is dat voor elkaar gekomen.
Daarvoor namens het bestuur en ik denk namens alle inwoners van Wognum: heel hartelijk dank!



Oefenen van het lied met meester Harm Vlaar
Koetsier Simon Commandeur
Toespraakje door Ina Broekhuizen
De onthulling van de plastiek door Rona en Jayden (rechts).
De tekst van het lied
De mannen die gezorgd hebben voor het behoud van de plastiek. V.l.n.r.: Hans Bleeker, Nico Groot, Joop Koning, Henk Sloetjes, Koos Ligthart, Anne Boersma en Piet Bleeker